2023 – Ciche Bohaterki
Z początkiem lutego 2023 w Gminnym Ośrodku Kultury i Rekreacji w Czarnej rozpoczęła się realizacja projektu „CICHE BOHATERKI”. Jego celem było przywrócenie wśród mieszkańców pamięci o wydarzeniach i ludziach związanych z powstaniem styczniowym. Główny nacisk położony został na podkreślenie niezwykle trudnej, ale i wielowymiarowej roli kobiety w tym zrywie. Została pokazana kobieta, która nie tylko żegna i opłakuje, ale wyprawia mężczyznę na wojnę, leczy rany, organizuje pomoc i zbiórki, zagrzewa do walki oraz tą, która sama bierze czynny udział, walczy, działa w konspiracji.
Tytuł projektu „Ciche bohaterki” zaczerpnięty został z publikacji, która została wydana z okazji rocznicy 70-lecia powstania styczniowego a której autorka już wtedy zwróciła uwagę na problem pomijania we wszelkich historycznych opracowaniach roli kobiety w tych trudnych czasach.
Nasz projekt to blisko dziewięć miesięcy różnorodnych działań na terenie gminy Czarna: wystawy, pokazy, cykle warsztatów dla dorosłych, w tym z mistrzem płatnerstwa Krzysztofem Panasem, a także spotkania i warsztaty survivalowe dla dzieci i młodzieży. Największym wydarzeniem była gra terenowa z elementami rekonstrukcji historycznej. Do współtworzenia gry, która przeniosła nas w czasy największego w XIX w. polskiego zrywu narodowego, zaprosiliśmy wiele organizacji oraz pasjonatów, w tym m.in. 51 Drużynę Harcerzy i Harcerek Żuawi – Szczep z Rzeszowa.
Działania w projekcie rozpoczęte zostały akcentem kobiecym – wystawą prac Niny Zielińskej – Krudysz, której wernisaż zaplanowany był na 11 marca, podczas tzw. Babskiego Wieczoru, czyli tradycyjnego, corocznego spotkania w Ośrodku Kultury w Czarnej z okazji Dnia Kobiet. Wystawą pn. „Schowaj matko suknie moje” przybliżyliśmy sylwetki kobiet czynnie walczących w powstaniu styczniowym, ale ukazać je w sposób nowatorski, artystyczny, atrakcyjny dla współczesnego odbiorcy.
Na realizację projektu składało się wiele wydarzeń:
Cykl audycji „Kobiety Powstania Styczniowego, czyli „Ciche bohaterki”- Małgorzaty Iwanickiej z Polskiego Radia Rzeszów inspirowany realizowanym projektem „Ciche Bohaterki”
Część I
Zapraszamy do wysłuchania pierwszej z bardzo interesującego cyklu opowieści o kobietach powstania styczniowego. Audycja przygotowana przez Małgorzatę Iwanicką poświęcona została znaczeniu żałoby narodowej i symbolicznej czarnej sukience.
Najbardziej poruszające historie kobiet przybliżyła nam Alina Woś – nauczycielka, pasjonatka historii, a o inspiracjach i szukaniu mniej znanych aspektów powstańczego zrywu opowiedziała Katarzyna Gargała – pomysłodawczyni projektu i dyrektorka Gminnego Ośrodka Kultury w Czarnej. Co jeszcze możecie usłyszeć? O tym przekonajcie się sami.
Część II
Kobiety podczas Powstania Styczniowego były zaangażowane w kolportaż pism, rozkazów czy agitacje niepodległościowe. O tym właśnie traktuje kolejna część cyklu.
Część III
Małgorzata Iwanicka wraz z Aliną Woś – pasjonatką historii oraz Maciejem Kilarskim – komendantem 51 Drużyny Harcerzy Szczep Żuawi rozmawiają o sanitariuszkach oraz o kobietach, które prowadziły szpitale polowe. Podkreślając wielowymiarową rolę kobiet podczas tego zrywu, przypominają, że to często kobiety zaopatrywały Powstańców w broń, którą szmuglowały z narażeniem życia.
Część IV
W czwartym odcinku cyklu „Kobiety Powstania Styczniowego, czyli ciche bohaterki” w Polskie Radio Rzeszów można dowiedzieć się więcej o paniach, które przywdziały męskie stroje, by pójść bezpośrednio walczyć.
