MATERIALNE DZIEDZICTWO KULTUROWE
akwarela ’23 – Barbara Porczyńska
Zabytkowy kościół pw. świętego Jakuba Starszego w Krzemienicy pochodzi z ok. 1750 r. i jest najstarszym, a zarazem najcenniejszym zabytkiem architektury drewnianej na terenie gminy. Usytuowana w centrum wsi na sztucznym wzniesieniu pokryta gontem świątynia o konstrukcji zrębowej wzmocnionej lisicami została wzniesiona na miejscu XV-wiecznego ufundowanego przez Pileckich gotyckiego kościoła strawionego przez pożar. Jest prawdopodobnie rozbudowaną jego kopią, do budowy której wykorzystano ocalałe z pożaru elementy poprzedniej świątyni. Świadczyć o tym może umieszczony na daszku nad wejściem żelazny krzyż z datą 1678.
Trójdzielne wnętrze kościoła przykrywa sklepienie kolebkowe. Nawę główną wydzieloną drewnianymi słupami zamyka od wschodu węższe trójboczne prezbiterium. XVIII-wieczny rokokowy ołtarz główny z rzeźbami świętego Jacka Odrowąża i błogosławionego Czesława Odrowąża, wykonanymi najprawdopodobniej przez Tomasza Huttera, oraz obrazem św. Jakuba Starszego został tu przeniesiony ze zlikwidowanego przez władze austriackie kościoła dominikanów w Łańcucie po pożarze w 1820 r. Drugi obraz, stanowiący zasłonę płótna wyobrażającego patrona świątyni, to XVIII-wieczne malowidło przedstawiające Matkę Bożą Pocieszenia z Dzieciątkiem, św. Moniką i św. Augustynem. Za obrazami kryje się nisza, w której znajdowała się obecnie przeniesiona do nowego kościoła łaskami słynąca XIV-wieczna gotycka rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem.
Uwagę zwracają późnobarokowa bogato zdobiona dekoracją snycerską ambona z II poł. XVIII w., rokokowa chrzcielnica z 1827 r., XVIII-wieczne ołtarze boczne oraz pochodzące również z XVIII w. unikatowe cynowe organy.
Kościół oraz teren wokół niego otacza pochodzące z 1827 r. ogrodzenie, w którego obrębie znajduje się wybudowana w tym samym roku kostnica oraz dzwonnica z 1750
akwarela ’23 – Barbara Porczyńska
Kapliczka na stawie w Krzemienicy
Usytuowana w Krzemienicy tuż przy granicy z Czarną na niewielkiej wysepce pośrodku stawu murowana kapliczka pochodzi na I poł. XIX w. Z jej powstaniem wiążą się miejscowe legendy. Według jednej z nich w tym rozlewisku połączonym niegdyś z korytem starego Wisłoka miało wypłynąć wrzucone do rzeki ciało Władysława Stadnickiego, nazywanego Diablątkiem, zabitego przez żołnierzy starosty przemyskiego, syna i spadkobiercy okrytego złą sławą właściciela Łańcuta zwanego nie bez przyczyny Diabłem Łańcuckim. Władysław, podobnie jak jego ojciec, na przełomie XVI i XVII w. był postrachem mieszkańców okolicznych miejscowości. Ciało okrutnika wyłowione w tym miejscu napawało trwogą mieszkających tu ludzi, którzy obawiali się go nawet po śmierci. Zbudowali więc kapliczkę, a w jej wnętrzu umieszczono figurę św. Jana Nepomucena, męczennika, który za odmówienie zdrady tajemnicy spowiedzi został zrzucony z mostu do Wełtawy. Postać świętego związanego z rzeką miała odpędzić złe moce sprowadzone na te ziemie przez nikczemne uczynki rodu Stadnickich.
akwarela ’23 – Barbara Porczyńska
Kapliczka w Parku Matki Bożej Jagodnej w Medyni Łańcuckiej
Kapliczka w Parku Matki Boskiej Jagodnej w Medyni Łańcuckiej powstała w 2007 r. z inicjatywy tutejszej społeczności dla upamiętnienia żywego od wieków na tym terenie kultu Matki Boskiej w tajemnicy nawiedzenia. W kapliczce znajduje się ceramiczna szkliwiona figura wyobrażająca Matkę Boską Jagodną autorstwa lokalnej artystki ludowej Władysławy Prucnal. Jest to niezwykły wizerunek Maryi nawiązujący do tutejszych tradycji. Maryja trzyma na ręku Jezusa, w którego dłoniach widzimy gałązkę czereśni, w drugiej zaś ręce dzierży gliniany dzban pełen jagód. Jest to tzw. medyński dzban o charakterystycznym kształcie i tradycyjnych zdobieniach od lat wyrabiany przez pracujących tu garncarzy. Dzban wypełniony jest borówkami – jagodami, które były niezwykle ważne dla miejscowej ludności, gdyż ratowały najuboższych od widma głodu na przednówku, a także stały się niezbędnym składnikiem tutejszej kuchni oraz osnową wielu miejscowych tradycji, ludowych wierzeń i legend.
Kapliczka św. Jakuba w Krzemienicy
Figura św. Jakuba wznosząca się na wysokim kamiennym cokole tuż przy głównym trakcie wiodącym do Sokołowa Małopolskiego jest jedną z najstarszych w Krzemienicy. Wzmianki o niej pojawiają się już w II poł. XIX w., kiedy to miała zastąpić jeszcze starszą, która uległa zniszczeniu, przeniesioną tu prawdopodobnie z kościoła po jego odbudowie. Obecna figura świętego pochodzi z pocz. XX w. Znajduje się w pobliżu cudownej studni i upamiętnia miejscową legendę oraz związany z nią żywy do dziś kult św. Jakuba. Według tutejszych wierzeń ze źródła tryskającego w tym miejscu miał ugasić pragnienie wędrujący tędy przed wiekami aż z Palestyny uczeń Chrystusa, św. Jakub z Betseidy syn Zebedeusza zwany Starszym. Od tamtej pory woda ze zdroju nabrała uzdrawiających właściwości, a z czasem miejscowa ludność otoczyła źródło cembrowiną i wzniosła nad nim drewnianą pokrytą gontem kapliczkę, której ścianę zdobi płaskorzeźba z wizerunkiem Maryi z Dzieciątkiem w otoczeniu aniołów. Niebawem stanęła tu też figura przedstawiająca patrona tego miejsca.
Kapliczka św. Stanisława w Krzemienicy
Drewniana kapliczka św. Stanisława Biskupa w Krzemienicy została wybudowana poł. XIX w. na terenie dawnego folwarku należącego do ordynacji Potockich. Zaprojektowano ją w formie otwartej altany z dwuspadowym dachem pokrytym gontem. Rzeźba świętego jest wykonaną przez Jana Grabarzakopią oryginału, który został skradziony.
Kapliczka na skrzyżowaniu w Czarnej Stojąca w Czarnej przy skrzyżowaniu z drogą do Łukawca murowana dwukondygnacyjna kapliczka posadowiona na wysokim postumencie pochodzi z 1907 r. Ufundowana została przez miejscowego cieślę Antoniego Barnata, o czym głosi napis na cokole, jako dar wotywny za długie życie. W niszach frontowych umieszczono krzyż oraz figurę Matki Bożej z Lourdes, zaś wnęki ścian bocznych skrywają rzeźby Serca Jezusowego oaz św. Antoniego.
Kapliczka św. Hubertaw Czarnej
Usytuowana nieopodal leśniczówki w Czarnej drewniana kapliczka posadowiona na kamiennym postumencie została ufundowana w 2008 r. w 85. rocznicę utworzenia Koła Łowieckiego w Łańcucie Polskiego Związku Łowieckiego dla upamiętnienia, jak głosi napis na tablicy fundacyjnej, „myśliwych, którzy odeszli w krainę wiecznych łowów po 1945 r.” W jej wnętrzu znajduje się kolorowa płaskorzeźba przedstawiająca św. Huberta podczas polowania, któremu ukazuje się bały jeleń z krzyżem w porożu. Jest to dzieło pochodzącego z Pogwizdowa rzeźbiarza, Jacka Golca, na którego prace można się natknąć w dość nieoczekiwanych miejscach. Okazałe rzeźby legendarnych postaci i zwierząt rozsiane po okolicy w jarach, zagajnikach, nad rzeką przypominają o żywych tu niegdyś wierzeniach.
Kapliczka św. Józefa w Dąbrówkach
Kapliczka z figurą św. Józefa trzymającego na ręku Dzieciątko Jezus umieszczona jest na wysokiej kamiennej kolumnie, na skraju lasu przy drodze do Rakszawy. Ufundowana została w 1899 r. przez długoletniego dyrektora lasów ordynacji Potockich, Franciszka Reicharda de Reichardsberg i jego żonę Józefę[1], o czym świadczą inicjały i rok widoczne na kolumnie.
Kapliczki w Dąbrówkach
Budynek starej szkoły w Dąbrówkach pochodzący z lat 1906–1909 zwraca uwagę oryginalną fasadą, którą zdobi ciekawy pseudorozalit z niszą mieszczącą figurę Matki Bożej.
Kapliczka znajdująca się tuż obok budynku starej szkoły pamięta jeszcze czasy ordynacji Potockich. Okazała, murowana budowla kryje w swym wnętrzu figurę Matki Bożej z Dzieciątkiem. Trójkątny fronton dwuspadowego dachu wypełnia inskrypcja fundatorów, Józefa i Marianny Kahów.
Kapliczka św. Piotra Apostoła w Woli Małej
Kapliczka w Woli Małej koło GOK-u
Usytuowana w centralnej części wsi naprzeciw budynku GOK-u w Woli Małej murowana z klinkieru kapliczka została zbudowana w 2001 r. na miejscu starszej, pochodzącej z okresu międzywojennego, która uległa zniszczeniu. Pokryty ceramiczną dachówką dwuspadowy dach wsparty jest od frontu na dwóch kolumnach. We wnęce trójkątnego frontonu umieszczono figurę Serca Pana Jezusa. Wewnątrz znajdują się rzeźby apostołów, św. Piotra, św. Jana i św. Pawła.
Kapliczka na wzgórzu w Medyni Głogowskiej
Kapliczka wznosząca się przy polnej drodze na sąsiadującym od południa ze wzgórzem kościelnym pagórku jest najstarsza w parafii i pochodzi najprawdopodobniej z poł. XVIII w.Zbudowana z drewna, od zewnątrz oszalowana, przykryta dwuspadowym dachem. Wewnątrz zakupiony przez ks. T. Goneta w Krakowie obraz Matki Boskiej Szkaplerznej, który zastąpił skradziony po II wojnie światowej olejny obraz noszący na sobie ślady niemieckich kul, prawdopodobnie XVIII-wieczny z wizerunkiem również Matki Boskiej Szkaplerznej. Z miejscem tym wiążą się miejscowe legendy mówiące o objawieniach i cudownym ocaleniu wsi podczas I wojny światowej.
Kapliczka przy Galerii Ludowej Rzeźby Ceramicznej Władysławy Prucnal
Murowana kapliczka przykryta blaszanym dachem zwieńczona ozdobnym kutym krzyżem stoi przed domem rodzinnym miejscowej artystki Władysławy Prucnal,gdzie obecnie mieści się galeria jej rzeźb. Kapliczkę wybudowano w miejscu starej z figurą Chrystusa Frasobliwego, której fundamenty podmyły ulewne desze, w wyniku czego budowla przewróciła się i przygniotła próbującego ją naprawić ojca kilkunastoletniej wówczas rzeźbiarki. W nowej, wybudowanej w 1953 r. dla upamiętnienia tego tragicznego wydarzenia, znajduje się również rzeźba Chrystusa Frasobliwego oraz Matki Bożej Jagodnej – patronki kościoła parafialnego – obie ceramiczne autorstwa Władysławy Prucnal, podobnie jak pokrywające ściany kapliczki gliniane plakietki z wizerunkami Matki Bożej Nieustającej Pomocy, św. Antoniego oraz św. Judy Tadeusza.
Kapliczka Za Dworem Drewniana przykryta dwuspadowym dachem kapliczka w Medyni Głogowskiej na Zadworzu została ufundowana przez Julię Frączek dla upamiętnienia śmierci syna na froncie I wojny światowej. Wewnątrz znajdują się obrazy Matki Boskiej Częstochowskiej, Serca Jezusowego oraz Madonny z Dzieciątkiem.
Kapliczka Serca Jezusowego w Medyni Łańcuckiej
Stojąca przy drodze głównej w Medyni Łańcuckiej murowana otynkowana zbudowana na plamie ośmioboku foremnego kapliczka powstała w latach 60. ubiegłego wieku. Wybudowano ją na miejscu starej rozpadającej się drewnianej kapliczki po tym, jak skradziono z niej zabytkową rzeźbę św. Jana Kantego. Obecnie znajduje się w niej drewniana figura Serca Jezusowego pochodząca z nieistniejącej już kaplicy pw. Matki Boskiej Bolesnej w Medyni Głogowskiej.
Kapliczka w Pogwizdowie
Murowana, przykryta dwuspadowym dachem kapliczka stojąca w Pogwizdowie przy drodze do Stobiernej pochodzi z poł. XX w. Ufundowana została przez Władysławę Gancarz i stanęła na jej posesji na miejscu starego krzyża upamiętniającego ofiary epidemii. Wewnątrz znajduje się gipsowa figura Serca Pana Jezusa.
Kapliczka z sygnaturką w Zalesiu
Drewniana oszalowana kapliczka o zrębowej budowie stojąca w Zalesiu przy głównej drodze w południowej części wsi pochodzi z II poł. XIX w. Przykryta jest drewnianym dwuspadowym dachem zwieńczonym wieżyczką na tzw. sygnaturkę. Wewnątrz znajduje się ołtarz szafkowy z figurami Matki Boskiej Królowej Polski oraz św. Dominika i św. Róży.
Kapliczka św. Jana Kantego w Zalesiu
Ceglana trójkondygnacyjna kapliczka usytuowana w centrum wsi obok szkoły w Zalesiu pochodzi z 1900 r. Kryje w swym wnętrzu dwie znacznie młodsze rzeźby. Jedna przedstawia św. Jana Kantego, patrona szkoły, druga – św. Floriana. Obie autorstwa Jana Grabarza, artysty rzeźbiarza mieszkającego i tworzącego w Pogwizdowie, który w swych pracach próbuje uchwycić piękno istnienia, piękno natury, widząc w nim Doskonałość i Moc Stwórcy.
Kapliczka na zakręcie w Zalesiu
Murowana otynkowana kapliczka stojąca w Zalesiu przy drodze do Medyni z czterospadowym ściętym daszkiem zwieńczonym metalowym kutym krzyżem pochodzi z początku ubiegłego wieku. Skrywa w swym wnętrzu drewnianą figurę Serca Jezusowego.
akwarela ’23 – Barbara Porczyńska
akwarela ’23 – Barbara Porczyńska
Kościół pw. Matki Bożej Królowej Polski w Dąbrówkach wzniesiony w latach 1970–1972 staraniem ówczesnego proboszcza erygowanej w 1966 r. parafii ks. Tadeusza Zycha obecny charakter zyskał po przebudowie w 2005 r. Wtedy to do prostokątnego korpusu budowli dobudowano wieżę zwieńczoną tzw. sygnaturką oraz przebudowano prezbiterium, a od strony wschodniej dobudowano kaplicę, w której umieszczono łaskami słynący wizerunek Najświętszej Marii Panny Królowej Serc Naszych. Tę pochodzącą z końca XVII w. płaskorzeźbę wykonaną w lipowym drewnie, której tło stanowi złocone drewno bukowe, przywieźli do Domu Generalnego Sióstr Służebniczek w Dębicy uciekinierzy z Truskawca koło Lwowa w 1946 r. Ikonę staraniem łańcuckiego proboszcza, ks. Stanisława Decowskiego, sprowadzono do Dąbrówek, gdzie Siostry Służebniczki Dębickie prowadzą od 1927 r. dom zakonny i kaplicę. Podczas przebudowy wzbogacono też wystrój świątyni polichromiami autorstwa Jerzego Zatorskiego. Do kościoła od strony południowo-zachodniej przylega skłaniający do modlitewnej zadumy ogród z alejkami i kapliczkami Drogi Różańcowej.
akwarela ’23 – Barbara Porczyńska
Budynek Dyrekcji Lasów Ordynacji Potockich
Dawna siedziba Dyrekcji Lasów Ordynacji Potockich znajduje się w Dąbrówkach przy drodze do Leżajska. Wzniesiona w 1900 r. w tzw. szwajcarskim stylu budownictwa uzdrowiskowego budowla przyciąga uwagę modrzewiową elewacją wykończoną bogatą dekoracją snycerską. Bryłę budynku wzbogacają balkony, werandy oraz loggia z ozdobnymi rzeźbionymi balustradami.
Dawna kancelaria nadleśniczego lasów ordynacji Potockich
Murowany dworek z 1928 r. znajdujący się w Dąbrówkach przy drodze do Leżajska mieścił kancelarię i mieszkanie nadleśniczego lasów ordynacji Potockich. Architekturę budynku wzbogaca dach łamany polski oraz umiejscowiony od frontu kolumnowy portyk zwieńczony trójkątnym frontonem, w którego wewnętrznym polu umieszczono datę ukończenia budowy oraz półkolisty ornament w formie girlandy z liści dębu.
Dawna siedziba kontrolera lasów ordynacji Potockich
Drewniany otynkowany dworek wzniesiony w 1931 r., dawna siedziba kontrolera lasów ordynacji Potockich, znajduje się w Dąbrówkach przy drodze do Leżajska. Prostą formę architektoniczną budowli ożywia przylegający od frontu portyk podtrzymujący trójkątny fronton.
Gajówka
Położona na zachód od drogi do Leżajska na skraju lasu gajówka pochodzi z 1900 r. Ciekawą bryłę wzniesionego z cegły budynku wzbogacają ryzality oraz weranda, zaś elewację zdobią otynkowane naroża, proste gzymsy pośrednie i okienne.
Adjunktówka
Drewniana otynkowana adjunktówka należąca do ordynacji Potockich pochodzi z początku XX w. Do pokrytego gontem budynku o prostej architektonicznej firmie przylega od frontu słupowy ganek.
akwarela ’23 – Barbara Porczyńska
Leśniczówka w Czarnej
Na północno-wschodnim krańcu wsi, na skraju lasu znajduje się należąca niegdyś do ordynacji Potockich murowana z cegły leśniczówka z 1934 r. Prostą architekturę budynku nawiązującą formą do XIX-wiecznych dworków wzbogaca przylegający od frontu kolumnowy portyk zwieńczony trójkątnym frontonem, którego pole wypełnia data powstania budowli oraz ornament przedstawiający gałązki dębiny. Elewacji zewnętrznej wyrazu dodają klasyczne gzymsy podokapowe i nadokienne oraz narożne lizeny.
Izba Pamięci Kobiety Wiejskiej w Krzemienicy powstała z inicjatywy lokalnej społeczności kobiecej zrzeszonej w Stowarzyszeniu Koło Gospodyń Wiejskich, aby ocalić „materialne okruchy przeszłości dokumentujące mozolną pracę kobiet”. Mieści się w dawnym budynku szkoły ludowej, gdzie zgromadzono przedmioty użytkowe, narzędzia, rękodzieło oraz eksponaty sztuki ludowej, i nie tylko, lokalnych twórców. Znalazły tu swoje miejsce wydrążona w pniu drzewa wanienka do kąpieli niemowląt, kołowrotki do przędzenia wełny, międlice do obróbki lnu, szatkownice do kapusty, maśniczki, pasy do sera oraz wiele innych narzędzi i sprzętów obrazujących ciężką pracę naszych prababek. Nie brak tu dzieł związanych z tą ziemią artystów ludowych oraz przedstawiających ludzi wsi i życie wiejskie. Na uwagę zasługują prace ludowej artystki tworzącej w prymitywnych warunkach, Heleny Gwizdak, uderzające swą prostotą i surowością, acz zdradzające talent, wrażliwość i intuicję twórczą. Osobną kolekcję stanowią portrety kobiet autorstwa Franciszka Frączka, znanego pod pseudonimem Słońcesław artysty malarza, etnografa i ludoznawcy. Ten absolwent krakowskiej ASP związany z założoną przez rzeźbiarza Stanisława Szykulskiego grupą artystyczną Szczep Rogate Serce stworzył swój niepowtarzalny mityczny styl o słowiańskim charakterze. Jego prace przedstawiano na licznych wystawach krajowych i zagranicznych, m.in. we Lwowie, Wilnie, Paryżu, Nowym Jorku, Chicago. Za swoją pracę artystyczną został odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, medalem Zasłużony Działacz Kultury, Nagrodą Ministra Kultury i Sztuki. Warto też zwrócić uwagę na obecne niegdyś w każdej wiejskiej chacie wizerunki świętych, których zgromadzono tu bogatą kolekcję, a wśród nich wyobrażający św. Jadwigę Królową Polski umieszczony w ręcznie zdobionej drewnianej ramie ofiarowany przez Helenę Wełnic
Galeria Rzeźby Ceramicznej Władysławy Prucnal w Medyni Głogowskiej założona przez samą artystkę w latach 80. XX w. w jej rodzinnym domu gromadzi unikatową kolekcję kilkuset prac rzeźbiarki wykonanych różnymi technikami i w różnych okresach. Rzeźby ukazują dawne życie i pracę na wsi, przedstawiają wizerunki Chrystusa, Maryi, świętych, sceny biblijne, a także dokumentują ważne wydarzenia historyczne i postaci zasłużone dla polskiej kultury, nauki, historii. Twórczość rzeźbiarki zaowocowała rozpoznawalnością jej prac, uznaniem w środowiskach artystycznych na całym świecie, prestiżowymi nagrodami, między innymi Nagrodą im. Jana Pocka, Nagrodą im. Oskara Kolberga, Nagrodą II stopnia im. Franciszka Kotuli, honorową odznaką Zasłużony dla Kultury Polskiej, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
akwarela ’23 – Barbara Porczyńska
Ośrodek Garncarski Medynia
Zlokalizowane w centrum Medyni Głogowskiej przy drodze do Sokołowa Małopolskiego najstarsze zabudowania Ośrodka Garncarskiego pochodzące z końca XIX w. to chłopska chałupa i obora zaadaptowana na warsztat garncarza. Zostały tu przeniesione z terenu Medyni w roku 2000, kiedy powstawała Zagroda Garncarska. Chałupa wyposażona w sprzęty i narzędzia gospodarskie, takie jak skrzynie wianne, ławy, kredens, kuchnia węglowa z oryginalnym kominem i zapieckiem, jest świadkiem życia i pracy mieszkających tu ludzi. W komorze zaadaptowanej na izbę z kominkiem powieszono kilka obrazów mieszkającej w Pogwizdowie malarki Janiny Jurek. Artystka od lat w prosty sposób ukazuje w swojej twórczości okoliczne pejzaże, ważne dla lokalnej społeczności miejsca, przydrożne świątki, ale też mieszkających tu ludzi podczas ich zajęć. Warsztat zaś, jaki kiedyś był w każdym niemal obejściu w okolicy, kryje koło garncarskie oraz wiszące na ścianach dyle z suszącymi się glinianymi naczyniami.
Pozostałe budynki kompleksu to powstałe podczas rewitalizacji zakończonej w 2021 r. obiekty. Turystów wita punkt informacyjny z kasą biletową i sklepikiem z lokalną ceramiką, w głębi mieści się obszerna pracownia do przeprowadzania warsztatów garncarskich dla grup oraz osób indywidualnych, której ściany zdobią zdjęcia tutejszych mistrzów garncarstwa podczas pracy z dziećmi. Kolejny przystanek na trasie zwiedzania stanowi sala twórców, gdzie zaprezentowano sylwetki pracujących tu niegdyś i obecnie artystów wzbogacone ich pracami, m.in. Jana Kota, Andrzeja Ruty, Stefana Głowiaka, Jana Gąsiora, Emilii Chmiel, Władysławy Prucnal, Jana Jurka, Andrzeja Plizgi. Uwagę przyciąga oryginalny ceramiczny kominek z lat 80. ubiegłego wieku, dzieło znanego z wielkich form oraz charakterystycznych glinianych postaci artysty, Stefana Głowiaka, a także figurki pionierki rzeźby ceramicznej w Medyni, Emilii Chmiel, oraz niepowtarzalne w swej formie charakteryzujące się rozpoznawalnym stylem prace znanej nie tylko w kraju, ale też poza jego granicami artystki ludowej Władysławy Prucnal.
W przejściu do ostatniego budynku we wnęce pod podłogą z hartowanego szkła znajduje się niezwykła ceramiczna makieta dawnego Ośrodka Garncarskiego, autorstwa Anny i Krzysztofa Brzuzan, pokazująca jego rozmiar i położenie wśród pól, lasów i strumieni. Ośrodek obejmował cztery sąsiadujące ze sobą miejscowości: Medynię Głogowską, Medynię Łańcucką, Pogwizdów i Zalesie. Zwracające uwagę większe charakterystyczne obiekty, jak kościół, piece garncarskie czy przydrożne kapliczni stanowią swego rodzaju punkty nawigacyjne pozwalające odnaleźć na tej oryginalnej mapie konkretne miejsca. Numerami oznaczono działające tu w czasach największej świetności tutejszego Ośrodka piece do wypału ceramiki, których było 103, co świadczy o jego rozmiarach.
Stąd przechodzimy do sali ceramiki, gdzie można prześledzić rozwój garncarstwa na tym terenie od XIX w. do czasów współczesnych, zapoznać się z technologią wytwarzania, technikami wypału oraz zdobienia i szkliwienia ceramiki stosowanymi w Ośrodku. Na szczególną uwagę zasługuje stojący w głębi pomieszczenia tradycyjny piec garncarski pełniący tu funkcję wyłącznie ekspozycyjną zbudowany przez tutejszych mistrzów garncarzy.
Tu znalazł też swoje miejsce niezwykły dokument czasów, kiedy garncarstwo królowało na tym terenie, film obrazujący poszczególne etapy wytwarzania naczyń z gliny od jej wykopania, obróbki, toczenia, poprzez suszenie, zdobienie, szkliwienie aż do wypału i sprzedaży na targu gotowego produktu. Film nakręcony tu w 1949 r. pokazujący Medynię, jakiej już nie ma, udało się odnaleźć w archiwach i zmontować, aby przybliżał młodym pokoleniom historię i tradycję tej ziemi.
Pracownia Edwarda Jurka
W pracowni znajdującej się w domu garncarza przezponad 30 lat mistrz w sposób przekazany mu przez ojca, a znany tu od pokoleń, wyrabiał ceramikę. Wykorzystywał do tego opracowaną w Medyńskim Ośrodku Garncarskim technologię obróbki i wypalania gliny. Jego wyroby charakteryzowały się niepowtarzalnymi kształtami i zdobieniami o motywach roślinnych. W warsztacie można zobaczyć pozostałe po nieżyjącym już mistrzu narzędzia jego pracy, jak koło garncarskie, prowizoryczną suszarnię zwaną dylem, walce do wyrabiania gliny. Obok pracowni znajduje się tradycyjny, opalany drewnem, piec do wypału ceramiki.
Izba Pamięci Jana Kota
Izba Pamięci Jana Kota mieszcząca się w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Medyni Głogowskiej powstała po śmierci garncarza w 2012 r. dla upamiętnienia jego kilkunastoletniej pracy z dziećmi i młodzieżą oraz kultywowania miejscowych tradycji. Tu przez wiele lat najpierw założycielka Koła Plastycznego Ceramiki Ludowej – Władysława Prucnal, a następnie Andrzej Rutai Jan Kot przekazywali uczniom tajniki sztuki garncarskiej. Wewnątrz koło garncarskie, piec do wypału ceramiki, prace uczniów oraz liczne fotografie mistrzów garncarstwa z uczniami.
Piec garncarski rodziny Jurków w Zalesiu Tradycyjny opalany drewnem piec do wypału ceramiki stoi na posesji rodziny Jurków w Zalesiu przy bocznej drodze we wschodniej części wsi pod lasem. Wybudowany przez Józefa Jurka w latach 80. ubiegłego wieku zastąpił stary i mniejszy, w związku ze wzrostem popytu na ceramiczne doniczki, które Jurkowie wytwarzali już mechanicznie. Mógł pomieścić ich do 1500 sztuk. Piec przypomina o czasach, kiedy tutejsze pola i zagrody usiane były podobnymi wiatami kryjącymi garncarskie piece.
Młyn w Medyni Głogowskiej
Wybudowany w 1938 r. młyn o konstrukcji ryglowej z wypełnieniem z cegły usytuowany jest w centralnej części wsi przy drodze do Sokołowa Małopolskiego. Wewnątrz zachowały się oryginale maszyny pochodzące z fabryki w Zgierzu.
Młyn w Czarnej
Wciąż funkcjonujący murowany otynkowany młyn w Czarnej usytuowany jest przy drodze do Łukawca. Wybudowany został w latach 1938–1939 przez Stanisława i Marię Barnatów. Wewnątrz zachowała się część oryginalnego wyposażenia i maszyn pochodzących m.in. z fabryki w Łodzi.